อริยสัจ๔

สรุปเนื้อหารายวิชาสังคม เรื่องอริยสัจ4
๑)ทุกข์(ธรรมะที่ควรรู้)
     ๑.๑)ขันธ์๕ (ธรรมที่ควรรู้)
          -  รูป (ร่างกาย รูปนามธรรม)
          -  เวทนา (ความรู้สึกของกายและใจ)ประกอบไปด้วย
                    -  ความรู้สึกสบายกายและใจ เรียกว่า สุขเวทนา
                    -  ความรู้สึกไม่สบายกายและใจ เรียกว่า ทุกขเวทนา
                    -  ความรู้สึกที่ไม่เป็นสุขและไม่เป็นทุกข์ เรียกว่า อุเบกขาเวทนา
          -  สัญญา (ความจำที่เกิดจากการหมายรู้ทั้งรูปธรรมและนามธรรม)
          -  สังขาร (การคิดปรุงแต่งจิต ดีบ้างไม่ดีบ้าง)
          -  วิญญาณ (การรับรู้อารมณ์) ประกอบไปด้วย
                    -  จักขุวิญญาณ เกิดจากการรับรู้ทางตา หรือการเห็น
                    -  โสตวิญญาณ เกิดจากการรับรู้ทางหู หรือการได้ยิน
                    -  ฆานวิญญาณ เกิดจากการรับรู้ทางจมูก หรือการได้กลิ่น
                    -  ชิวหาวิญญาณ เกิดจากการรับรู้ทางลิ้น หรือการได้ลิ้มรส
                    -  กายวิญญาณ เกิดจากการรับรู้ทางกาย หรือการสัมผัสทางกาย
                    -  มโนวิญญาณ เกิดจากการรับรู้ทางใจ หรือการคิด
     ๑.๒)อายตนะ
          -  อายตนะภายนอก (รูป กลิ่น รส เสียง สัมผัส นึกคิด)
          -  อายตนะภายใน (ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ)
๒)สมุหทัย(ธรรมที่ควรละ หรือไม่ควรจะกระทำ)
     ๒.๑)วิบัติ๔ (สิ่งที่สนับสนุนกรรมชั่ว ขัดขวางกรรมดี)
          -  คติวิบัติ (เกิดอยู่ในถิ่นไม่เจริญ)
          -  อุปธวิบัติ(เกิดมามีร่างกายพิการ)
          -  กาลวิบัติ(เกิดในสมัยบ้านเมืองทุกข์เข็ญ)
          -  ปโยควิบัติ(ทำงานไม่ตรงความถนัด)
     ๒.๒)สมบัติ๔ (ความถึงพร้อม ๔ ประการ)
          -  คติวิบัติ(เกิดอยู่ในถิ่นเจริญ)
          -  อุปธวิบัติ (เกิดมามีร่างกายแข็งแรง สง่า หน้าตาดี)
          -  กาลวิบัติ (เกิดอยู่ในสมัยบ้านเมืองสุขสงบ สังคมยกย่องคนดี)
          -  ปโยควิบัติ(ทำงานครบถ้วน ทำงานตรงกับความสามารถของตน)
    ๒.๓)อกุศลกรรมบถ๑๐ (ทางแห่งความชั่ว)
           ๒.๓.๑) การทำความชั่วทางกาย มี ๓ ประการ
                       - ปาณาติบาต (การฆ่าสัตว์ หรือการทำให้สัตว์โลกถึงแก่ความตาย)
                       - อทินนาทาน(การลักขโมย การล่อลวง การฉ้อโกง การยักยอก)
                       - กาเมสุมิจฉาจาร(การประพฤติผิดประเพณี เช่น คบชู้ ชิงสุกก่อนห่าม ขมขืนผู้อื่นที่ยังไม่จดทะเบียนสมรส-แม้จะสมยอมก็ตาม )
           ๒.๓.๒) การทำความชั่วทางวาจา มี ๔ ประการ
                       - มุสาวาท (การพูดเท็จ)
                       - ปิสุณาวาจา (การพูดส่อเสียด)
                       - ผรุสาวาท (การพูดคำหยาบ)
                       - สัมผัปปลาปะ (การพูดเพ้อเจ้อ ไร้สาระ)
          ๒.๓.๓) การทำความชั่วทางกาย มี ๓ ประการ
                       - อภิชฌา (การคิดอยากได้ของผู้อื่น)
                       - พยาบาท (การคิดร้ายต่อผู้อื่น) 
                       - มิจฉาทิฐิ (การเห็นผิดทำนองคลองธรรม เช่น การอกตัญญูเป็นการทำความดี)
   ๒.๔)อบายมุข๖ (หนทางการไปสู่ความเสื่อม)
          - ติดสุราและของมึนเมา (ทำให้เกิดการทะเลาะวิวาท บ่อเกิดของโรค เสียชื่อเสียง ไม่รู้จักอาย สติปัญญาเสื่อมถอย -จัดว่าเป็นอบายมุข๔ ด้วย)
          - ชอบเที่ยวกลางคืน (ทำให้ไม่รักลูกรักเมีย เสียทรัพย์ เป็นที่ระแวงของผู้อื่น มักถูกใส่ความ เป็นที่มาของความเดือดร้อนต่างๆ ครอบครัวแตกแยก)
          - ชอบเที่ยวดูกาลเล่น (ถูกมองว่าเป็นคนไม่เอาถ่าน ไม่เป็นที่นับหน้าถือตา)
          - ติดการพนัน (ชนะย่อมก่อเวรและแพ้ย่อยเสียดายทรัพย์ เสียทรัพย์ เป็นบุคคลไม่น่าเชื่อถือ เพื่อนฝูงดูหมิ่น ไม่มีผู้ใดอยากคบค้าสมาคมด้วยเกรงว่าจะเสียชื่อเสียงตามไปด้วย -จัดว่าเป็นอบายมุข๔ ด้วย)       
          - คบมิตรชั่ว (ทำให้ถูกมองเป็นคนชั่วไปด้วย เป็นอบายมุขที่ทำให้อบายมุขอื่นตามมา -จัดว่าเป็นอบายมุข๔ ด้วย)
          - เกียจคร้านการงาน(ชีวิตตกต่ำไม่เจริญ เป็นที่อับอายของวงศ์ตระกูล ขัดสนในชีวิต)    
+นักเลงหญิง เป็นอบายมุข๔ (หมายถึงบุคคลที่มั่วสุมทางเพศ ติดยาเสพติด ทำตัวชั่วเลวทราม)
๓)นิโรธ(หลักธรรมที่ทำให้เกิดความเจริญก้าวหน้า)
     ๓.๑)สามิสสุข (ความสุขจากวัตถุภายนอก)
          - อัตถิสุข (ความสุขจาการมีทรัพย์)
          - โภคสุข (ความสุขจาการใช้จ่ายทรัพย์)
          - อนณสุข (ความสุขจาการไม่มีหนี้)
          - อนวัชชสุข (ความสุขจาการได้ทำงานสุจริต)
    ๓.๒)นิรามิสสุข (ความสุขที่ไม่ใช่จากสุขภายนอก หรือสุขทางใจ)
          - ขั้นต่ำ(การไม่กังวล การได้รับความอบอุ่นจากครอบครัว ความสุขทั่วไป)
          - ขั้นกลาง(ความสุขจาการที่ได้เสียสละ ทำความดี)
          - ขั้นสูง(นิพพาน)
๔)มรรค(หลักธรรมที่นำไปสู่ความเจริญ)

..............เดี๋ยวจะพิมพ์เรื่องมรรคต่อนะค่ะ ช่วงนี้ไม่ว่าง................